(Aydın ilimizin Kurtuluş hikâyesi)
Aydın Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi ve Tanıtımı Şube Müdürü, Sanat Tarihçisi Savaş Güleser, 7 Eylül Aydın’ın kurtuluşuna ithafen yazı yayımladı. Müdür Güleser, yazısında şu ifadelere yer verdi;
“Aydın şehrinin kuruluş evresi incelendiğinde bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış, zengin toprakları ve ticaret yolları üzerinde yer alan şehir ilk olarak Deştepe ( Dede kuyusu) Höyüğü ve Tralleis Antik Yerleşiminin olduğu alanlarda kurulmuştur. 13. Yüzyılda Aydın ‘ ı fetheden Türkler, Tralleis Antik kentinin harap olması ve su yetersizliği nedeniyle kentin güney yamacına yerleşmişlerdir. Kemer deresi ile Tabakhane deresi arasında kurulan kent su problemini ortadan kaldırmıştır. Aydın tarihin farklı dönemlerinde farklı isimler ( Aydın Eli, Aydın Güzelhisar) ile anılmıştır. Şehir farklı dönemlerde farklı güzel isimler ile anilsada, her zaman talihi güzel girmeyen şehir özellikle yaşadığı depremler ve yangınlar sonucunda tahribata uğramıştır.
Zalime Boyun Eğilmedi.
Aydın ilimiz en büyük tahribatı ise 1. Dünya Savaşı ve Milli mücadele yıllarında en çetin ve acımasız olayların yaşandığı zaman almıştır. Tarih boyunca bağımsızlık mücadelesinde en ön safta yer alan Aydın, Yunan mezalimine karşı giriştiği özgür mücadelesi sonucunda Yunan askeri yakma birliklerinin 1919 yılında çıkardıkları yangın ve şehri terk ederken gösterdikleri vahşet sonucunda şehirde neredeyse taş üstünde taş kalmamış ve şehrin tamamı yakılıp yıkılmıştır.
Efe ve zeybeklerin gosterdikleri üstün gayretler ve vatanseverlikleri sayesinde 7 Eylül 1922 tarihinde ilimiz tam bağımsız yarinlarını inşaa etmek üzere ilelebet özgürlük ve kurtuluşunu ilan etmiştir.
Efeler Gibi Dimdik Ayakta Kaldı.
Kurtuluş yıllarında olağan üstü bir çaba zarf eden şehir, özellikle Osmanlı Dönemi şehir yapılanmasının tüm unsurlarını taşıyan ve Aydın Güzelhisar ‘ inin temellerinin atıldığı günümüzde Hasanefedi, Veysi Paşa, Köprülü mahalleleri sınırları içerisinde kalan Türk mahallesinde büyük bir direniş örneği gösterilmiştir.
Bu mahallelerin kesişim noktasında yer alan Farabi sokak ise üzerinde Osmanlı Döneminden kalma tarihi yapılar ve günümüze kadar ulaşan tarihi eserler, Yunan işgalinin şehirde Türk varlığını silmeye yönelik çıkardığı yangınlara karşı resmen meydan okumuşlardir.
Bu topraklarda ecdatimizin yadigarı olan han, hamam, cami, türbe ve çeşmeler Türk Devletinin varlığını gösterirken aynı zamanda bu topraklar içerisinde birer nişan olarak kalacağı da unutulmamalıdır. Bu eserler birer özgürlük simgesi ve bayrağı olarak ayakta kalmayı başarmışlardır. Şehrin yanması ve yıkılması için onca uğraşa rağmen başta Farabi sokak olmak üzere bölgede yer alan ecdat yadigari tarihi eserlerimiz günümüze kadar sağlam ulaşmayı başarmıştır.
Geçmişe Sahip Çıkalım.
Bu nedenle bir milleti millet yapan yegane degerlerinden biri de tarih boyunca ürettiği mimari ve kültürel eserleridir.
Bu sokakta yer alan eserler Aydın ilinde Türk milletinin varlığını temsil eden ve burada nice savaşlara boyun eğmemiş , düşmanı şehirden temizleyip denize dökmüş Türk tarihinin varlığını her daim gösterecek birer kimlik ve geleceğidir .
Tarihimizi Bilmeli
Bayrağın inmedigi, ezanın susmadigi bu coğrafyada yaşanılan tüm acılara rağmen başta ilimizin ve bölgemizin kurtuluşunun yaşandığı Eylül ayı boyunca ecdatimizin düşmana geçit vermediği bu bölgelerde ve şehitliklerde törenler düzenlenerek bu toprakların ne şartlarda düşman elinden alındığı tekrar tekrar yüksek sesle dinlemdirilip çocuklarımıza tarih şuuru kazandırmak gerekir.
Bu vesile ile 7 Eylül bağımsızlık gününün tüm ilimiz için tekrardan hayırlı olmasını diler tüm şehitlerimizi rahmetle anıyor gazilerimize şükranlarımızı sunuyorum.”
